به نام عاشقان به کام تاجران
در تقویم دهکده جهانی روز والنتاین روز جابجا شدن میلیاردها دلار برای ابراز محبت است! بیش از یک میلیارد کارت تبریک در این روز فرستاده می شود که این روز را بعد از عید آغاز سال نوی مسیحی در رتبه دوم مبادله کارت قرار می دهد. هر ساله در اول ژانویه 6/2 میلیارد کارت پستال جابجا می شود.
در روز 14 فوریه، فقط در کشور انگلستان 22 میلیون دلار صرف خرید گل می شود و 7 میلیون شاخه گل سرخ و 12 میلیون کارت پستال از جمله چیزهایی است که رد و بدل می شود. تا سال قبل، سی میلیون پیغام کوتاه wubmvبه معنای will you be my valentine« آیا تو والنتاین من می شوی » خطاب به دوستان، همسران، همکاران و اعضای خانواده ارسال شده که بر خلاف استنباط اولیه، صرفا به معنای اهمیت دادن به طرف مقابل است و با توجه به روند سریع فراگیری تلفن همراه در نقاط مختلف جهان پیش بینی می شود امسال نیمی از دارندگان موبایل انتظار دریافت دست کم یک پیغام والنتاین را بر گوشی خود داشته باشند و البته احتمال می رود یک چهارم smsهایی که به دست افراد می رسد به دلیل ترافیک خطوط مخابراتی اشتباهی باشد. و همه اینهایی که گفته شد غیر از میلیاردها دلار هدیه عروسکی و شکلاتی است که به فروش می رود و چرخ های عظیم تجارت جهانی را می چرخاند. و نکته آخر اینکه تقریبا 85 درصد هدایای والنتاین توسط زنان خریداری می شود و عاطفه آنها به سود صاحبان تجارت مورد استفاده قرار می گیرد.
والنتاین از کجا آمده است؟
تا هشت، نه سال پیش کسی در ایران روز والنتاین را نمی شناخت اما از وقتی ماهواره و اینترنت به خانه ها وارد شدند، والنتاین را هم با خود آوردند. شاید به این خاطر که با وجود مناسبت های بسیار زیبا، جای چنین روزی برای ابراز محبت در تقویم ما خالی بود. اما این روز به چه مناسبتی گرامی داشته می شود و چرا به این نام معروف شده است؟
والنتاین در لغت به معنای معشوق و محبوب است. نخستین رد پاهایی که از این نام در تاریخ دیده می شود مربوط به دوران پیش از مسیحیت در روم باستان است. بهار رومیان از ماه فوریه -بهمن- آغاز می شد و آنان اعتقاد داشتند فوریه ماه تصفیه و پاک شدن از پلیدی هاست. آنها بعد از خانه تکانی فستیوال لوپرکالیا را در روز پانزدهم ماه برگزار می کردند و به نیایش برای برپا شدن محصولات کشاورزی می پرداختند. در این جشن همه ی دختران مجرد شهر اسامی خود را روی یک تکه کاغذ می نوشتند و آن را داخل گلدانی ویژه می ریختند. آنگاه هر کدام از پسرهای مجرد یکی از آن اسامی را در می آوردند و با صاحب آن نام آشنا می شدند و این کار اغلب به ازدواج می انجامید. بعدها در تاریخ مسیحیت ما شاهد حضور سه کشیش به این نام هستیم که هر سه شهید عشق و محبت هستند. یکی از افسانه ها از زندگی کشیشی یاد می کند که در قرن سوم میلادی در رم می زیسته. هنگامی که امپراتور وقت به این نتیجه می رسد که سربازان مجرد در مقایسه با سربازان متاهل باکفایت تر و قدرتمندتر هستند، ازدواج مردان جوان را غیر قانونی اعلام می کند تا به این ترتیب به تعداد سربازان خود بیفزاید. اما والنتاین کشیش که این حکم را بسیار ناعادلانه می دانسته از فرمان کلادیوس سرپیچی می کند و زوجهای جوان را در خفا به عقد یکدیگر در می آورد. هنگامی که امپراتور از این عمل آگاه می شود، وی را به مرگ محکوم می کند. البته می گویند علت اعدام والنتاین تلاش وی برای فراری دادن یکتاپرستان اسیر در زندان ها بوده است. بز اساس یکی دیگر از داستانهای به جا مانده، والنتاین خود فرستنده ی اولین هدیه والنتاین برای معشوقش بوده است. می گویند او در زمان زندانی بودن عاشق دختر زندانبان خود می شود؛ دختری نابینا که عشق پاک مرد روحانی بینایی اش را بازمی گرداند. او پیش از مرگ نامه ای برای آن دختر می نویسد و در پایان چنین امضا می کند: والنتاین تو. و این عبارتی است که امروز در انتهای بسیاری از نامه های عاطفی دیده می شود. در هر حال گرچه داستان واقعی زندگی سنت والنتاین در هاله ای از ابهام فرو رفته اما در تمام افسانه ها او نمادی از همدلی، مهربانی، عشق و انسانیت است و همین ها باعث شده تا او به یکی از معروف ترین و محبوب ترین قدیس ها در طول قرون تبدیل شود. در قرون وسطی فرانسوی ها و انگلیسی ها که رسم قرعه کشی رومیان برای انتخاب همسر را خلاف آیین الهی می دانستند، روز 14 فوریه را به عنوان روز آغاز فصل جفت گیری پرندگان پذیرفتند و آن را گرامی داشتند.
اولین پیغام عاشقانه ی والنتاین پس از گذشت سده های طولانی، شعری بود که از طرف چارلز دوک اورلئان برای همسرش ارسال شد. او که در جنگ دستگیر شده و در برج لندن روزهای باقیمانده به اعدامش را می شمرد شعری خطاب به همسر محبوبش نوشت و کلمه والنتاین را در آن به کار برد. با این همه تا قرن هفدهم این روز همچنان ناشناخته بود و پس از آن به تدریج در انگلستان، فرانسه، آمریکا و استرالیا رایج شد.
عاشقانه های مصر باستان
اشعاری که بر روی پاپیروس ها، ظروف و دیوار نگاره های مصر باقی مانده اند زندگی مردم روزگار کهن سرزمین نیل را به ما نشان می دهند. جالب اینجاست که در این اشعار برخلاف آنچه در فرهنگ های دیگر دیده می شود، صرفا مردها به ابراز علاقه نمی پردازند و همسران با هم گفت و گو می کنند. شاعرانگی و تازگی این سروده ها باعث شده تا هنرمندان معروف و نوگرایی قبل از راپاوند از آنها در شعرهای خود استفاده کنند.
مرد جوان: اگر باد بیاید
بر افرا خواهد وزید
اگر تو بیایی
به سوی من خواهی آمد
زن جوان: عشق تو در تن و جانم رخنه کرده
چون نمک که در آب می آمیزد،
چون مهر گیاه که به رزین آغشته می شود
به تماشای دلدارت بشتاب چون اسبی جنگ آور که ه میدان کارزار می شتابد.